เนื้อเรื่อง

     กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในฤดูฝนนั้นจะมาการเตรียมปักกล้าดำนาทุกครอบครัวจะออกไปไถนาเตรียมการเพาะปลูก มีครอบครัวอยู่ครอบครัวหนึ่งมีแม่อาศัยอยู่กับลูกชายซึ่งกำพร้าพ่อ วันนั้นเขาได้ออกไปไถนาอย่างเช่นทุกวัน จนสายตะวันขึ้นสูงแล้วเขาก็รู้สึกเหน็ดเหนื่อยกว่าปกติ และหิวข้าวมากกว่าทุกวัน

     ทุกวันแม่ของเขาจะมาส่งข้าวให้เขาในตอนสายแต่วันนี้กลับมาช้ากว่าปกติ เขาจึงหยุดไถนาและไปนั่งพักที่ใต้ต้นไม้ สายตาเหม่อมองไปที่บ้านรอคอยแม่ที่จะมาส่งข้าวด้วยความรู้สึกกระวนกระวาย สายแล้วแสงแดดก็ยิ่งร้อนขึ้นเรื่อย ๆ ความหิวก็ยิ่งทวีคูณขึ้นไปอีก

     ทันใดนั้นเขาก็เห็นแม่เดินมาตามคันนาในมือถือก่องข้าวน้อย ๆ เขารู้สึกไม่พอใจที่แม่เอาข้าวมาส่งช้า เขาหิวจนตาลายจึงคิดว่าข้าวก่องแค่นี้คงกินไม่อิ่มแน่ ๆ จึงต่อว่าผู้เป็นแม่ด้วยอารมณ์โกรธว่า อีแก่มึงมัวทำอะไรทำไมจึงมาส่งข้าวให้กูช้านักข้าวก็เอามาแค่นี้กูจะกินอิ่มหรือยังไง ผู้เป็นแม่จึงตอบว่า ถึงก่องข้าวมันจะก่องน้อยแต่มันก็ยัดจนเต็มและแน่นในนะลูก ลองกินดูเถอะลูก

    ด้วยความโมโหหิวจนตาลาย ไม่ยอมฟังอะไร จึงบันดาลโทสะคว้าไม้ตีแม่ที่แก่ชราจนล้มลงเสียชีวิตในที่สุด เขาเดินไปกินข้าวจนอิ่มแต่ข้าวยังไม่หมดจึงเกิดรู้สึกผิดชอบชั่วดี เขาเดินไปดูแม่แต่ก็ต้องเสียใจเข้าโอบกอดแม่ร้องไห้โฮสำนึกผิดที่ฆ่าแม่ของตน  

     หลังจากนั้นเขาจึงได้ขอร้องชาวบ้านมาช่วยก่ออิฐก่อปูนสร้างธาตุเจดีย์บรรจุแม่ของเขา จนกลายเป็นตำนานธาตุก่องข้าวน้อยฆ่าแม่จนทุกวันนี้
 

คติสอนใจ

เราควรที่จะรู้จักใจเย็นให้มาก ยับยั้งชั่งใจและรู้จักบุญคุณคนให้มากโดยเฉพาะพ่อแม่ท่านที่เลี้ยงดูเรามาลูกคนใดที่คิดฆ่าพ่อแม่คือคนที่บาปหนาที่สุด